Connect with us

რუსუდან ბოლქვაძე: „მაშინ მე ვიქნები სიყვარულის მხედარი და არა სიყვარულის მონა“

M0W9409-e1517602051800
ხუთიოდე წლის წინ ჩემმა მეგობარმა მითხრა, რომ პირისპირ ინტერვიუები საინტერესო ადამიანებთან იყო ის საქმე, რომელიც მე უნდა მეკეთებინა. მისი აზრით, ჩემი ხასიათი, ცოდნა და გამოცდილება, რაც ცხოვრების მანძილზე დამიგროვდა, ზუსტად ამ საქმეს შეესაბამებოდა. მე მას დიდხანს ვარწმუნებდი, რომ არ მაინტერესებდა ინტერვიუ და საერთოდ არ ვაპირებდი ამ იდეაზე ფიქრს. მაგრამ, რამდენიმე წლის შემდეგ, ერთბაშად მივხვდი, რომ ერთადერთი პროდუქტი, რომლის შექმნაც ჩემი პროფესიული ცხოვრების ნამდვილ გამოწვევად მიმაჩნდა და რომელზე მუშაობაც გრძელვადიანად მაინტერესებდა, იყო სიღრმისეული ინტერვიუები საინტერესო ადამიანებთან.

ია ანთაძე

ხუთიოდე წლის წინ ჩემმა მეგობარმა მითხრა, რომ პირისპირ ინტერვიუები საინტერესო ადამიანებთან იყო ის საქმე, რომელიც მე უნდა მეკეთებინა. მისი აზრით, ჩემი ხასიათი, ცოდნა და გამოცდილება, რაც ცხოვრების მანძილზე დამიგროვდა, ზუსტად ამ საქმეს შეესაბამებოდა. მე მას დიდხანს ვარწმუნებდი, რომ არ მაინტერესებდა ინტერვიუ და საერთოდ არ ვაპირებდი ამ იდეაზე ფიქრს. მაგრამ, რამდენიმე წლის შემდეგ, ერთბაშად მივხვდი, რომ ერთადერთი პროდუქტი, რომლის შექმნაც ჩემი პროფესიული ცხოვრების ნამდვილ გამოწვევად მიმაჩნდა და რომელზე მუშაობაც გრძელვადიანად მაინტერესებდა, იყო სიღრმისეული ინტერვიუები საინტერესო ადამიანებთან.

– რუსუდან, მოდით, ასე დავიწყოთ ჩვენი საუბარი: შეგეძლოთ თუ არა, რომ ცხოვრებაში გაგეკეთებინათ ბევრად მეტი, ვიდრე დღემდე გააკეთეთ?

– დიახ, ალბათ, შემეძლო. ზოგადად, მგონია, რომ ადამიანს ყოველთვის აქვს ნაკლულობის გრძნობა, რომ, თითქოს, მეტის გაკეთება შეეძლო. მე ეს გრძნობა ძალიან მძაფრად მაქვს. შეიძლება, ჩემი პროფესიის ბრალიც არის, რადგან მსახიობი ასაკზეა მიბმული. როგორც ზამთარში გაზაფხულის პეიზაჟს ვერ გადაიღებ, ასევე, არის როლები, რომლებსაც ასაკის გამო ვეღარ ითამაშებ. ამის ტკივილიანი განცდა მუდამ მაქვს.

– თქვენი შესაძლებლობების განხორციელებას განსაკუთრებული დაბრკოლებები შეხვდა, თუ ზოგადად ადამიანს ახასიათებს, რომ თავისი შესაძლებლობებს ბოლომდე ვერასოდეს იყენებს?

– მე მგონი, ორივე ერთად. ზოგადად ადამიანსაც ახასიათებს და ჩვენს თაობას განსაკუთრებული დაბრკოლებებიც შეხვდა. ფაქტობრივად, ეპოქების მიჯნაზე აღმოვჩნდით. მე სწორედ გარდამავალ ათ-თხუთმეტ წლიან პერიოდში ვიყავი საუკეთესო ასაკში, როდესაც ფიზიკური და პროფესიული შესაძლებლობები ერთმანეთს ემთხვევა  და ადამიანი აღმავლობის ხანაშია. ეს ყველაზე ნაყოფიერი ასაკია, როდესაც უკვე გამოცდილებაც გაქვს და ჯანმრთელობაც ხელს გიწყობს. სწორედ მაშინ დაგვემთხვა ერთი ეპოქიდან მეორეში გარდამავალი უმძიმესი წლები.  თუმცა, ძალიან მძიმე დროშიც ვცდილობდი, რომ არ გავჩერებულიყავი და ჩემს პროფესიაში რაღაც გამეკეთებინა.

–     როგორ ფიქრობთ, რა არის ისეთი, რაც თქვენ შექმენით და რაც თქვენზე დიდხანს იცოცხლებს?

–  მართლა არ ვიცი, რა შევქმენი ისეთი, რაც ჩემზე დიდხანს იცოცხლებს. საკუთარ თავში ძალიან დარწმუნებული ადამიანი უნდა იყო, ამ კითხვას რომ უპასუხო.  შემიძლია მხოლოდ ის ვთქვა, რომ მომსწრე და მონაწილე ვიყავი პროცესის, რომელიც სხვამ შექმნა და რისი ნაყოფიც მის შემდეგ დარჩა. თუმანიშვილის თეატრს ვგულისხმობ. ბედნიერი აღმოვჩნდი, რომ იმ გენიალური ადამიანის გვერდზე ვიდექი, როდესაც შეიქმნა სერიოზული რამ, რაც სიცოცხლეს აგრძელებს. ღმერთმა უნდა მისცეს ადამიანს ძალა, რომ ერთი რამ მაინც გააკეთოს ისეთი, რაც მის შემდეგ დარჩება და უფრო მნიშვნელოვანი აღმოჩნდება, ვიდრე მისი ცხოვრება. მაგრამ მე არ მგონია…

–     ინტერვიუებში ხშირად იმეორებთ, რომ ბედნიერი ბავშვობა გქონდათ. და მაინც, როცა პატარა იყავით, ყველაზე მეტად რა გაშინებდათ დიდების ცხოვრებაში?

–        რა მაშინებდა? (პაუზა) ბავშვობაში ძალიან დაცული ვიყავი და შეიძლება ამის გამო მერე  უფრო მტკივნეულად განვიცადე ცხოვრებასთან შეჯახება. ოჯახში დიდ სიყვარულში გვზრდიდნენ და ადამიანს ხომ მეტი არაფერი უნდა, ბავშვს მით უმეტეს… მატერიალურად განებივრებული არასოდეს ვყოფილვარ, მაგრამ არც არაფერი მაკლდა. იმაზე მეტი მოთხოვნა არ მქონია, რაც შესაძლებლობა იყო. ამიტომ შიშები, რომ გავიზრდები და, ვაიმე, რა იქნება და მერე რა მეშველება – არ მქონია. რატომღაც მეგონა, რომ როცა გავიზრდები, მერეც ასე იქნება – დაუსრულებლად.

– შიში არ ყოფილა, მაგრამ იყო თუ არა განცდა, რომ რაღაც მნიშვნელოვანი გამოტოვეთ, რაღაც შეგეძლოთ გაგეკეთებინათ და არ გააკეთეთ, ან ვერ გააკეთეთ.

– ალბათ, უფრო მერე – სტუდენტობისას. ბავშვობიდან არ მახსოვს ასეთი განცდა, რომ რაღაც გამოვტოვე. შეიძლებოდა, რომ უფრო დამოუკიდებელი ან თამამი ბავშვი ვყოფილიყავი. ბუნებით მორიდებული ვიყავი და უკან ვხევდი ჩემს თავს. გვიან მივხვდი, რომ ამან ხელი შემიშალა.

M0W9246.jpg
როცა პრინციპულად არ დათმობ შენს ღირებულებას, ბევრჯერ შენი საქმეც შეიძლება გაფუჭდეს.

– შიში არ ყოფილა, მაგრამ იყო თუ არა განცდა, რომ რაღაც მნიშვნელოვანი გამოტოვეთ, რაღაც შეგეძლოთ გაგეკეთებინათ და არ გააკეთეთ, ან ვერ გააკეთეთ.

– ალბათ, უფრო მერე – სტუდენტობისას. ბავშვობიდან არ მახსოვს ასეთი განცდა, რომ რაღაც გამოვტოვე. შეიძლებოდა, რომ უფრო დამოუკიდებელი ან თამამი ბავშვი ვყოფილიყავი. ბუნებით მორიდებული ვიყავი და უკან ვხევდი ჩემს თავს. გვიან მივხვდი, რომ ამან ხელი შემიშალა.

–   ამ თემას დავუბრუნდებით. სტუდენტობა ახსენეთ და ახლა რომ შეგეძლოთ, სტუდენტობის ასაკის რუსუდან ბოლქვაძეს ერთი რამ უთხრათ, ის ერთი რამ რა იქნებოდა?

–        ჩემს მეგობრებს და მე საკმაოდ დალხენილი სტუდენტობა გვქონდა. ისეთ შრომაში ვიყავით გენიალური ქალბატონის, ლილი იოსელიანის გვერდით… მაქიმალურად ვიღებდით ყველაფერს. ამიტომ, შეიძლება სათქმელი იყოს ერთი ეს – საკუთარი თავის ცოტა მეტი რწმენაა საჭირო.

M0W9185
ფოტო: ზურაბ ბუცხრიკიძე

–      ადრე, სანამ  საზოგადოება გაგიცნობდათ და შემდეგ, როდესაც ყველა გიცნობდათ, ყველა გცნობდათ – თქვენი თავის მიმართ დამოკიდებულება არ შეგიცვლიათ?

–        პასუხისმგებლობა, რა თქმა უნდა, მომემატა. დამოკიდებულება შეიცვალა იმ მხრივ, რომ უფრო მომთხოვნი გავხდი საკუთარი თავის მიმართ.

–     ზოგადად, თქვენ თავთან ურთიერთობა მოგვარებული გაქვთ?

–        (პაუზა) თითქოს, მეტ-ნაკლებად. საერთოდ, წინააღმდეგობებით სავსე ადამიანი ვარ. ხშირად დავკვირვებივარ ჩემს თავს და აღმომიჩენია, რომ ერთსა და იმავე მოვლენაზე შეიძლება ორი აზრი მქონდეს – ორივე დასაბუთებული და ორივე ჩემი.

–        და ერთმანეთთან წინააღმდეგობრივი?

– შეიძლება მთლად წინააღმდეგობრივი არა, მაგრამ განსხვავებული.

–        შეგიძლიათ, მაგალითი გვითხრათ?

–        ახლა უცებ გამიჭირდება. მაგრამ საერთოდ მახასიათებს, რომ მოვლენას ბევრი მხრიდან შევხედო. ხშირად ჩემს თავს ვეკამათები ხოლმე. შეიძლება ეს ჩემი პროფესიული ჩვევაც არის. როდესაც პერსონაჟს უნდა გაუგო, ყველაფერს მისი კუთხით უყურებ – ამას მიჩვეული ვარ. ბავშვობაში მასწავლიდნენ, რომ ყოვლეთვის უნდა გაუგო მეორე ადამიანს, ვისთანაც საუბრობ. კონფლიქტი ხომ მაგიტომ ხდება, რომ ადამიანები ერთმანეთს ვერ უგებენ. მე  არ ვარ ბუნებით კონფლიქტური, უფრო მშვიდობისმოყვარე ვარ. ამიტომ, ვცდილობ ხოლმე, როდესაც  კონფლიქტური სიტუაციაა, სხვა ადამიანის პოზიციიდანაც დავინახო თემა თუ მოვლენა. ასეთი დამოკიდებულება ზოგჯერ ხელს მიშლის, ზოგჯერ კი მეხმარება.

მე არ ვარ ბუნებით კონფლიქტური, უფრო მშვიდობისმოყვარე ვარ

 –   ძეგლი რამ გაგახსენათ, ეს მაინტერესებს. მისი შემოქმედებითი მემკვიდრეობა ხომ არ არის იმ ხასიათის, რომელიც ადვილად ექვემდებარება დავიწყებას?

–        ალბათ, კი. ახლა, ამ წუთას არ მახსოვს, ძეგლი რატომ ვახსენე. ალბათ, იმ პერიოდში საზოგადოებაში იყო დისკუსია, ვისი ძეგლი უნდა დაიდგას და ვისი – არა. თვითონ ქალბატონი ლილი არ იყო ასეთი ადამიანი, რომ პედესტალზე დამდგარს ეთქვა – მე ასეთი ვარ და მიყურეთ! ჩუმად აკეთებდა თავის სერიოზულ და დიდ საქმეს. ლილი იოსელიანი იყო ფიგურა, რომელიც საზოგადოებას სჭირდებოდა, როგორც ზნეობრივი ორიენტირი. მხოლოდ ამ თვალსაზრისით შეიძლება ძეგლი ვახსენოთ. და არა ფიზიკური ძეგლი, რომელთანაც მიხვალ და ყვავილს დადებ.

–       თუ დაეთანხმებით ფრაზას, რომ ადამიანი იზრდება იმისდა კვალად, თუ როგორ იზრდება მისი მიზნები? ამ მხრივ თქვენზე რას გვეტყვით?

–        ეს ორი მოვლენა ნამდვილად კავშირშია ერთმანეთთან. ახლა ჩემ ცხოვრებაში ახალი ეტაპი წამოიჭრა – თეატრალური ინსტიტუტის დოქტურანტურაში ჩავაბარე სარეჟისორო ფაკულტეტზე და ეს ამ წუთას ზუსტად პასუხობს თქვენ კითხვას.

 –   დოქტურანტურა რისთვის გჭირდებათ?

–        მინდა, რომ რეჟისურის  კუთხით აკადემიური ცოდნა მივიღო. სპექტაკლი რომ დავდგი, ცხადია, ჩემი ცოდნა თუმანიშვილისგან მქონდა აღებული. მასთან ურთიერთობა სახელოსნოს პრინციპზე იყო აგებული და შეიძლება, პირდაპირ არ ერქვა გაკვეთილები რეჟისურაში, მაგრამ ერქვა, ვთქვათ, თეატრიდან სახლისკენ ერთად სვლა. და გზაში მუდმივად ცოდნა შემოდიოდა ჩემში. თვითონ გვასწავლიდა, როგორ აგებდა სპექტაკლებს რეჟისორულად და 25 წელი ამ ადამიანის გვერდით გავატარე. ახლა მინდა, ეს პრაქტიკული და ინტუიციური ცოდნა სისტემურ ცოდნად ვაქციო.

–        სანამ ინტერვიუს დავამთავრებთ, ტრადიციულად, მოკლე კომენტარს გთხოვთ ორ ფრაზაზე, რომელიც ცნობილ ადამიანებს ეკუთვნით. პირველი ციტატის ავტორია მე-18 საუკუნის ფრანგი მეცნიერი ჟორჟ ბუფონი, მაგრამ შემდეგ ეს ფრაზა მცირედი სახეცვლილებით გაიმეორეს კოკო შანელმა და მარინა ცვეტაევამ, ალბათ სხვებმაც.  „სტილი – ეს ადამიანია“ – აი, ამ ფრაზაზე გთხოვთ კომენტარს.

–        არც ვიცი, რა კომენტარი გავაკეთო, გარდა იმისა, რომ ვეთანხმები (იცინის). ეს მართლა ასეა. ისევე, როგორც ჟანრი. ყველა ადამიანს თავისი ჟანრი აქვს, იმ ჟანრში არსებობს. სტილიც ადამიანის მსოფლმხედველობაა, სამყროს მიმართ დამოკიდებულების გამოხატვის ფორმაა.

–        ჟანრზე არ მიფიქრია, დავფიქრდები. შეიძლება, სხვა სტუმრებსაც ვკითხო,  რომელ ჟანრში ხედავენ საკუთარ ცხოვრებას.

–        ცხოვრება გთავაზობს ყველაფერს. ამ ყველაფრიდან ადამიანი იმას იღებს, რაც მასთან ახლოა და რაც მას სჭირდება. როგორც მცენარე იღებს ნიადაგიდან იმას, რითიც საზრდოობს.

–        მეორე ციტატა არის ფრაზა, რომელიც თქვენ სიტყვა სიტყვით გაიმეორეთ ერთ ინტერვიუში, როგორც თქვენი გამოცდილების ნაწილი. თუმცა, მანამდე ეს ფრაზა თქვა ამერიკის პრეზიდენტმა ჯონ კენედიმ.

–        რას ლაპარაკობთ? (იცინის)

–        ციტატა: „აპატიეთ თქვენს მტრებს, მაგრამ მათ სახელებს ნუ დაივიწყებთ“.

–        მე ცოტა სხვანაირად ვიტყოდი.

–        თქვენ თქვით: „მე ვაპატიე ჩემს მტრებს, მაგრამ მათი სახელები მახსოვს“. რატომ?

–        რატომ და იმიტომ, რომ პატიება აუცილებელია. პატიება შენ გჭირდება. იმასაც სჭირდება, ალბათ, თუ მოვიდა და გთხოვა, მაპატიეო. თუ არა აპატიე, შენ მძიმდები, წყენის მონა ხდები და იმ თავისუფლებას კარგავ, რაზეც ვლაპარაკობდით. შეიძლება ის არ გთხოვს პატიებას და ძალიან გახარებულია, რომ გაწყენინა, მაგრამ შენ მაინც უნდა აპატიო იმისთვის, რომ  გულიდან ტვირთი მოიხსნა.

–        ეს გასაგებია, მაგრამ რატომ უნდა გახსოვდეს?

–        უნდა გახსოვდეს, როგორც გამოცდილება, რომ სხვა შემთხვევაში გაფრთხილდე და შეცდომა აღარ დაუშვა.